Czy AI zabierze prace ludziom? ONZ ostrzega przed sztuczną inteligencją

• Eksperci podkreślają, że stawką nie jest wyłącznie liczba etatów.
• Chodzi o realną rolę człowieka w środowisku zdominowanym przez algorytmy.
• Coraz częściej to systemy AI sugerują decyzje.
• W wielu organizacjach robią to szybciej niż ludzie. To rodzi pytanie o odpowiedzialność i kontrolę.

Jak wskazuje najnowszy materiał analityczny ONZ, sztucznej inteligencji nie da się już ignorować. Przenika ona niemal każdy obszar życia zawodowego i prywatnego. Kluczowe pytanie nie brzmi dziś „czy”. Najważniejsze jest „jak” zarządzać tą zmianą. Celem ma być równowaga między zyskiem technologicznym a kosztami społecznymi.

Przyszłość ludzi, która nie może trafić do „czarnej skrzynki”

Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych, António Guterres, ostrzegał przed tym już w 2024 roku. Mówił o tym podczas obrad Rady Bezpieczeństwa. Podkreślał, że los ludzkości nie może zależeć od „czarnej skrzynki” algorytmu. Jego zdaniem człowiek musi zachować nadzór nad decyzjami AI.

ZOBACZ: Czy AI ogłupia ludzi? Eksperci zbadali wpływ jej na pracowników

Dotyczy to zwłaszcza obszarów wrażliwych. Chodzi o prawa człowieka i bezpieczeństwo. Ważna jest też odpowiedzialność za skutki decyzji. Automatyzacja bez kontroli może prowadzić do błędów. Takie błędy bywają trudne do cofnięcia. Dlatego rozwijane są globalne ramy zarządzania AI.

Jednym z punktów odniesienia jest Globalny Pakt Cyfrowy, który ma wyznaczać etyczne granice rozwoju technologii. Celem jest zachowanie ludzkiej kontroli nad systemami decyzyjnymi.

Edukacja ważniejsza niż same narzędzia

Jednym z kluczowych wniosków ONZ jest znaczenie edukacji. Nie wystarczy nauczyć obsługi narzędzi opartych na AI. Potrzebne jest głębsze zrozumienie tej technologii. Chodzi o jej możliwości i ograniczenia. Równie ważne są ryzyka społeczne i etyczne.

– Sztuczna inteligencja może zarządzać danymi, ale nie rozwojem człowieka – podkreśla Shafika Isaacs z UNESCO. Według UNESCO edukacja jest doświadczeniem społecznym, które ma charakter ludzki i kulturowy. Nie sprowadza się do przetwarzania informacji.

Prognozy są jednoznaczne i wskazują, że do 2030 roku świat będzie potrzebował 44 milionów nauczycieli. Tylko tak można przygotować ludzi do rynku pracy opartego na AI. ONZ wskazuje, że inwestowanie wyłącznie w technologię to błąd strategiczny.

AI zmieni pracę, ale nie musi jej zabrać

Eksperci przyznają, że obawy pracowników są zrozumiałe. Część firm planuje redukcje zatrudnienia. Dotyczy to sektorów szybko automatyzowanych. Jednocześnie Międzynarodowa Organizacja Pracy zwraca uwagę na inny proces. AI częściej zmienia charakter pracy niż ją eliminuje.

Maszyny przejmują zadania powtarzalne. Dobrze radzą sobie z analizą wzorców. Człowiek wciąż ma przewagę w innych obszarach. Chodzi o kreatywność i empatię. Ważny jest też osąd i rozumowanie etyczne. Warunkiem pozostaje gotowość do nauki przez całe życie.

Jedna technologia, wspólna odpowiedzialność

W analizach ONZ podkreślono, że żaden kraj nie poradzi sobie z tym wyzwaniem sam. Sztuczna inteligencja ma charakter globalny, a jej skutki przekraczają granice państw. Potrzebna jest współpraca międzynarodowa. Ważne są też wspólne standardy i regulacje.

Konieczne są inwestycje w edukację i przekwalifikowanie pracowników. Stawką jest przyszłość rynku pracy. Równie istotne jest pytanie o władzę decyzyjną. W erze AI chodzi o to, kto będzie podejmował decyzje w imieniu ludzi.