Kiedy sztuczna inteligencja zastąpi człowieka? Raporty pokazują, które zawody zmienią się najszybciej

Nie oznacza to, że sztuczna inteligencja zastąpi wszystkich pracowników do 2030 roku.

Badania ILO wskazują, że w większości zawodów bardziej prawdopodobna jest zmiana zakresu obowiązków niż całkowite usunięcie człowieka z procesu pracy.

Kiedy sztuczna inteligencja zastąpi człowieka?

Nie istnieje obecnie wiarygodna prognoza wskazująca konkretny rok, w którym sztuczna inteligencja zastąpi człowieka na rynku pracy.

Wpływ AI zależy od rodzaju zawodu, kosztu wdrożenia technologii, jakości modeli, regulacji oraz tego, jaka część obowiązków może zostać wykonana cyfrowo.

ILO ostrzega także przed utożsamianiem poziomu ekspozycji na AI z faktyczną utratą miejsca pracy. W kwietniu 2026 roku organizacja ponownie podkreśliła, że wskaźniki pokazujące, które zawody mogą być podatne na automatyzację, nie są prognozą liczby zwolnień.

Co czwarty pracownik wykonuje zawód wystawiony na działanie generatywnej AI

Według wspólnego badania ILO i polskiego NASK z 2025 roku około 25 proc. pracowników na świecie jest zatrudnionych w zawodach, które w pewnym stopniu mogą zostać zmienione przez generatywną sztuczną inteligencję.

Tylko 3,3 proc. światowego zatrudnienia znalazło się jednak w najwyższej kategorii ekspozycji.

Różnice są duże w zależności od poziomu rozwoju kraju.

W krajach o niskich dochodach około 11 proc. zatrudnienia znajduje się w zawodach wystawionych na działanie generatywnej AI. W państwach o wysokich dochodach udział ten wynosi około 34 proc.

Do 2030 roku AI może zlikwidować miliony stanowisk

World Economic Forum przygotowało prognozę zmian na rynku pracy w latach 2025-2030 na podstawie badania ponad 1000 dużych pracodawców reprezentujących ponad 14 mln pracowników.

Według raportu technologie związane z AI i przetwarzaniem informacji mogą do 2030 roku doprowadzić do powstania około 11 mln miejsc pracy i jednocześnie wyprzeć około 9 mln.

WEF szacuje także wpływ szerszych zmian gospodarczych, nie tylko AI. Technologia, demografia, transformacja energetyczna, sytuacja gospodarcza i zmiany geopolityczne mają łącznie doprowadzić do powstania około 170 mln nowych miejsc pracy oraz wyparcia około 92 mln obecnych stanowisk do 2030 roku.

Bilans wyniósłby więc około 78 mln dodatkowych miejsc pracy.

Jakie zawody sztuczna inteligencja może zastąpić najszybciej?

Najbardziej narażone są obecnie zawody, w których duża część pracy odbywa się przy komputerze i składa się z powtarzalnych, możliwych do opisania czynności.

ILO wskazuje przede wszystkim na zawody administracyjne i biurowe.

Do grup o najwyższej ekspozycji należą między innymi:

• pracownicy wprowadzający dane,
• maszynistki i osoby wykonujące podobne prace tekstowe,
• pracownicy księgowości i rachunkowości,
• sekretarki administracyjne.

Rosnąca sprawność modeli w pracy z tekstem, kodem, obrazami i danymi zwiększyła również ekspozycję części specjalistycznych zawodów.

ILO wymienia w tej grupie między innymi:

• analityków finansowych,
• twórców stron internetowych i multimediów,
• programistów aplikacji,
• doradców inwestycyjnych.

Kasjerzy, sekretarki i pracownicy banków wśród zawodów, których liczba może spadać

Podobne wyniki przedstawia World Economic Forum.

Wśród zawodów, które według badanych pracodawców mają najmocniej tracić na znaczeniu do 2030 roku, znalazły się między innymi:

• kasjerzy i sprzedawcy biletów,
• asystenci administracyjni,
• sekretarki,
• pracownicy pocztowi,
• pracownicy bankowi obsługujący klientów,
• osoby zajmujące się wprowadzaniem danych,
• pracownicy poligrafii,
• księgowi i audytorzy.

W najnowszej edycji raportu blisko grupy najszybciej tracących zawodów znaleźli się również graficy oraz sekretarze prawni. WEF wiąże tę zmianę między innymi z rosnącymi możliwościami generatywnej AI.

Czy sztuczna inteligencja zastąpi programistów?

Programiści należą do zawodów o rosnącej ekspozycji na generatywną AI. ILO wskazuje programistów aplikacji wśród grup, których większa część obowiązków może być wykonywana przy pomocy nowych modeli.

Jednocześnie World Economic Forum zalicza software and applications developers do zawodów, w których zatrudnienie ma rosnąć do 2030 roku.

Programiści znaleźli się zarówno wśród najszybciej rosnących zawodów procentowo, jak i grup generujących duży wzrost liczby miejsc pracy.

Dostępne prognozy nie wskazują więc obecnie na zanik zawodu programisty do 2030 roku.

Wskazują na zmianę sposobu wykonywania pracy i automatyzację części zadań.

Czy AI zastąpi pracowników biurowych?

Zawody biurowe należą do grup najbardziej podatnych na wpływ generatywnej AI.

ILO od kilku lat wskazuje pracę administracyjną i clerical work jako kategorię o najwyższej ekspozycji. Wynika to z dużego udziału czynności związanych z dokumentami, tekstem, przetwarzaniem danych i obsługą informacji.

World Economic Forum prognozuje spadek zatrudnienia między innymi wśród asystentów administracyjnych, sekretarek i pracowników zajmujących się wprowadzaniem danych.

Czy AI zastąpi grafików?

WEF w raporcie z 2025 roku umieściło grafików tuż poza pierwszą dziesiątką najszybciej malejących zawodów.

W poprzedniej edycji raportu zawód ten był jeszcze zaliczany do umiarkowanie rosnących.

Według WEF jednym z czynników zmiany są możliwości generatywnej AI w tworzeniu i przetwarzaniu obrazów.

ILO również wskazuje, że postęp modeli generujących obrazy i wideo zwiększył poziom automatyzacji części zadań wykonywanych w zawodach związanych z mediami i internetem.

Których zawodów sztuczna inteligencja nie zastąpi szybko?

Mniejszą ekspozycję mają obecnie zawody wymagające dużego udziału pracy fizycznej, funkcjonowania w zmiennym otoczeniu albo bezpośredniej opieki nad ludźmi.

World Economic Forum prognozuje wzrost liczby miejsc pracy do 2030 roku między innymi dla:

• pracowników rolnictwa,
• kierowców dostawczych,
• pracowników budowlanych,
• pielęgniarek,
• pracowników opieki,
• nauczycieli szkół średnich i wyższych,
• pracowników socjalnych.

Nie oznacza to braku wpływu AI na te zawody. Technologia może przejmować pojedyncze obowiązki, takie jak dokumentacja, planowanie lub analiza danych, bez zastępowania całego stanowiska.

AI może zmienić dużą część zawodów w Europie

Ekspozycja na sztuczną inteligencję jest szczególnie wysoka w rozwiniętych gospodarkach.

19 września 2026 roku dyrektor zarządzająca Międzynarodowego Funduszu Walutowego Kristalina Georgieva powiedziała, że AI może wpłynąć nawet na 60 proc. miejsc pracy w gospodarkach rozwiniętych.

Nie oznacza to, że 60 proc. pracowników straci zatrudnienie.

Wskaźnik obejmuje zarówno zadania możliwe do automatyzacji, jak i takie, w których AI może zwiększać wydajność pracownika.

Podobne zależności przedstawiają analizy IMF dla poszczególnych państw. W przypadku Holandii około połowy pracowników wykonuje zawody wystawione na działanie AI, ale mniej więcej połowa tej grupy pracuje w zawodach, w których technologia może przede wszystkim uzupełniać pracę człowieka.

Jak ludzie korzystający z AI oceniają ryzyko utraty pracy?

Anthropic opublikował w czerwcu 2026 roku badanie użytkowników Claude’a.

Ponad jedna trzecia respondentów spodziewała się, że w ciągu 12 miesięcy zakres obowiązków ich samych lub współpracowników może znacząco się zmienić.

10 proc. badanych oceniało utratę własnej pracy jako prawdopodobną lub bardzo prawdopodobną. Wśród osób, które spodziewały się utraty zatrudnienia, 38 proc. wskazało AI jako przyczynę tej oceny.

Anthropic zaznacza jednak, że badanie nie jest reprezentatywne dla całego rynku pracy. Respondentami byli użytkownicy Claude’a, a w próbie nadreprezentowane były zawody komputerowe, matematyczne i menedżerskie.